Dienst van de maand
24 December 2009

Kerstavonddienst


lezing oude testament Jesaja 9 : 1 - 6
1 Het volk dat in duisternis ronddoolt ziet een schitterend licht.
Zij die in het donker wonen worden door een helder licht beschenen.
2 U hebt het volk weer groot gemaakt, diepe vreugde gaf u het,
blijdschap als de vreugde bij de oogst,
zij jubelen als bij het verdelen van de buit.
3 Het juk dat op hen drukte, de stok op hun schouder, de zweep van de drijver,
u hebt ze verbrijzeld, zoals Midjan destijds.
4 Iedere laars die dreunend stampte en elke mantel waar bloed aan kleeft,
ze worden verbrand, een prooi van het vuur.
5 Een kind is ons geboren, een zoon is ons gegeven;
de heerschappij rust op zijn schouders.
Deze namen zal hij dragen: Wonderbare raadsman, Goddelijke held,
Eeuwige vader, Vredevorst.
6 Groot is zijn heerschappij, aan de vrede zal geen einde komen.
Davids troon en rijk zijn erop gebouwd, ze staan vast, in recht en gerechtigheid,
van nu tot in eeuwigheid.
Daarvoor zal hij zich beijveren, de HEER van de hemelse machten.

Lucas 2: 1 - 20 De geboorte van Jezus
1 In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. 2 Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië. 3 Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar de plaats waar hij vandaan kwam. 4 Jozef ging van de stad Nazaret in Galilea naar Judea, naar de stad van David die Betlehem heet, aangezien hij van David afstamde, 5 om zich te laten inschrijven samen met Maria, zijn aanstaande vrouw, die zwanger was. 6 Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, 7 en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad.

8 Niet ver daarvandaan brachten herders de nacht door in het veld, ze hielden de wacht bij hun kudde. 9 Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken. 10 De engel zei tegen hen: 'Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: 11 vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de messias, de Heer. 12 Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.' 13 En plotseling voegde zich bij de engel een groot hemels leger dat God prees met de woorden: 14 'Eer aan God in de hoogste hemel en vrede op aarde voor alle mensen die hij liefheeft.'

15 Toen de engelen waren teruggegaan naar de hemel, zeiden de herders tegen elkaar: 'Laten we naar Betlehem gaan om met eigen ogen te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons bekend heeft gemaakt.' 16 Ze gingen meteen op weg, en troffen Maria aan en Jozef en het kind dat in de voederbak lag. 17 Toen ze het kind zagen, vertelden ze wat hun over dat kind was gezegd. 18 Allen die het hoorden stonden verbaasd over wat de herders tegen hen zeiden, 19 maar Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en bleef erover nadenken. 20 De herders gingen terug, terwijl ze God loofden en prezen om alles wat ze gehoord en gezien hadden, precies zoals het hun was gezegd.



Preek 24 december 2009, kerstavonddienst Doopsgezinde gemeente Zwolle

Zusters en broeders, gasten in deze dienst
Doet ie het of doet ie het niet? Een gevleugeld woord van jaren terug, dat deze weken veel door mijn gedachten ging. Rond het weekend had dit vooral betrekking op de trein, doet ie het of doet ie het niet? Lukt het de gastpredikant om naar Zwolle te komen? Kort daarvoor had deze gedachte vooral betrekking op de klimaatconferentie in Kopenhagen. Lukt het daar een akkoord te sluiten? Lukt het die ene man, Obama, waar zo veel van verwacht wordt, om er een positieve draai aan te geven? Was niet heel de wereld in afwachting van goed nieuws vanuit Kopenhagen, positief nieuws, dat alle landen, alle volken delen zullen, gezamenlijke inzet om de klimaatproblemen aan te pakken? Het was in onze adventstijd ook een tijd van wereldlijke verwachting. Er was verlangen naar goed nieuws, goed voor alle volken, goed voor heel de wereld, voor heelheid van de schepping.
Misschien waren de verwachtingen te hoog, misschien niet. Op de toekomst mag je hoog inzetten. Niets verwachten is ook niets hopen. Niets hopen is leven zonder vertrouwen, zonder veiligheid, zonder uitzicht, dat is leven in duisternis. Vanavond zijn wij hier gekomen om het licht te vieren! Er bestaat een Christuslegende waarbij de goede Jozef in het dorpje Bethlehem op zoek gaat naar de vroedvrouw. Wanneer hij terugkomt bij de plaats waar hij Maria heeft achtergelaten ziet hij een groot licht, het kind is al geboren en verlicht de omgeving. In het Lucasevangelie zijn het de engelen die het licht brengen. Met de komst van de eerste engel zijn de herders in het veld ineens omgeven door het stralende licht van de Heer. Daarvan schrikken zij, van dat stralende licht. Wie zou daar niet van schrikken, plotseling omgeven zijn door licht?Wie ineens in de spotlights komt te staan, die moet ook wat over het voetlicht te brengen. De engel vervult haar taak in het licht. Zij spreekt de herders toe en samen met het engelenkoor zingt ze de lofprijzing van God, en over vrede op aarde. Hier raken elkaar het hemels licht en het aardse bestaan. De engelen zijn de verbinding, zij zijn het licht niet. De herders worden omgeven door het stralende licht van de Heer. Daar liggen zij, in het donker en zijn ineens in het volle licht gekomen.
Op zo'n moment als dit kan een verhaal twee kanten uit. En hier zou je met een variatie die vraag weer kunnen stellen: doen ze het of doen ze het niet? Zijn de herders zo geschrokken dat ze verder niets meer horen? Dat ze in elkaar kruipen, zich afwenden, klein maken voor het onbekende, onzichtbaar willen zijn? Of zijn ze hierdoor wakker geschud en stellen zij zich open voor wat er nog komen gaat? De woorden van de engel zijn voor hen, en voor het hele volk, namelijk dat er een redder geboren is, een kind gewikkeld in doeken, liggend in een voederbak. Meer wordt er niet gezegd. Er wordt geen opdracht gegeven: jullie moeten het gaan zoeken. Dat is aan de herders zelf gelaten, dat is hun eigen verantwoordelijkheid. Wij weten al van het Lucasevangelie wat de herders doen. Dat zij niet alleen aanhoren wat er gezegd wordt, dat ze het ook horen, in zich opnemen en er door in beweging komen, dat zij naar Bethlehem gaan. Zij zijn in het volle licht gezet en hebben hun beste beentje voorgezet. Zij hebben Bethlehem bezocht en ze hebben anderen verteld wat hen overkomen is. Daarmee is het klein begonnen. De herders van Bethlehem werden de eerste getuigen van Jezus. Zij vertelden over zijn geboorte, zij vertelden over hun aangeraakt zijn door het stralende licht. Zij vertelden en het groeide, het verhaal ging de wereld in, dit is het verhaal van het begin. Dat begon klein, met een kind, een pasgeborene, in een voederbak. Een kind dat groeide. Het kind van Bethlehem werd de man van Nazareth. Zijn leven werd voor velen van levensbelang.
Over de geboorte spreken slechts twee van de vier bijbelse evangeliën. Alle vier vertellen zij over zijn leven. Straks klinkt hier een lied over Maria die het leven van haar zoon beziet: The Seven Joys of Mary. Dat hij zieken geneest, blinden laat zien, lammen lopen laat. We zullen er ook nog van zingen. Om wat Jezus was, om wat Jezus deed, om wat hij werd, vieren wij deze nacht zijn geboorte. Doen wij het, of doen wij het niet? Doen wij: onze oren laten horen, onze ogen laten zien, onze handen laten werken, wat hij heeft voorgedaan? Wat, wie doet er nu een beroep op ons, waar ligt onze verantwoordelijkheid? Zoals alles kan het klein beginnen, en heeft het groeimogelijkheden, onze verantwoordelijkheid, ons eigen handelen voor vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping, er is altijd uitstralingseffect. Een milieutop als Kopenhagen is het einde niet. Gesprekken gaan verder. Treinen staan niet voor altijd stil. Er komt telkens weer iets op gang. Nieuwe bewegingen groeien. Toen begon het in Bethlehem. Vandaag kunt u op de liturgie lezen over nieuwe ontwikkelingen in Bethsaida. Het stralende licht dat de herders omgaf, herhaalt zich deze nacht, ook hier, nu, voor ons. Het licht maakt ruimte voor de boodschap van vreugde, van vrede, van Hem die leven geven wil, die genoemd wordt, Zoon van God.
Amen.
Coot Winkler Prins, Zwolle, 24 december 2009



Bij de uitgang is gecollecteerd voor Doopsgezind WereldWerk

"Van de Heer is de aarde en alles, wat daar leeft, de wereld en wie haar bewonen."
Deze woorden van Psalm 24 roepen ons op om gezamenlijk het grote experiment van Gods vrede en liefde in de wereld gestalte te geven. De uitwerking hiervan is veelzijdig en omvat hulpwerk en vredesbevordering in internationaal doopsgezind en in oecumenisch verband. Duurzame ontwikkeling en zorgvuldig gebruik van alles, wat ons op deze aarde gegeven is, staan centraal, als wij de aarde willen bewonen, zoals God het bedoeld heeft.
Wij voelen ons daartoe geroepen door onze gemeenschappelijke bijbelse grondslag.
Doopsgezind WereldWerk, stichting voor solidariteit en vrede beoogt om - gericht op de volheid van Gods komend rijk - voor, namens en met doopsgezinden te werken aan een wereld van vrede en gerechtigheid. Zij ziet het als haar taak om met haar expertise Nederlandse doopsgezinde gemeenten en anderen hierbij te betrekken en hen te ondersteunen bij het ter hand nemen van hun taken op dit gebied.
De kerstcollecte van WereldWerk is bestemd voor Bethsaida in Tanzania. Vanuit het doopsgezind ziekenhuis in de stad Shirati is in Bethsaida een huisartsenpost met een kleine kliniek gevestigd. De grond voor dit project werd beschikbaar gesteld door een doopsgezinde familie. De kliniek heeft een operatiekamer, verloskamer, laboratorium en een consultatiebureau. Vanuit de kliniek is een uniek project opgezet: thuiszorg voor de regio, een zorggebied van zo'n 25.000 mensen. Thuiszorg is in Nederland een bekend fenomeen, zo niet in Tanzania. Voormalig voorzitter van WereldWerk Els de Quant, is vanuit haar expertise in de zorg in Nederland, sterk betrokken bij het project in Tanzania. De Tanzaniaanse overheid heeft de benodigde vergunning verleend en volgt de ontwikkelingen met grote belangstelling. De thuiszorgwerkers gaan op de fiets naar hun patiënten toe, voor verzorging van bijvoorbeeld ernstige wonden, suikerziekte, bronchitis en ouderdomskwalen. Soms constateren zij de noodzaak van een doktersbezoek of zelfs opname in het ziekenhuis. Vervoer is dan een groot probleem. Het doel van de kerstcollecte is daarom een ambulanceauto/stationcar, waar patiënten ook liggend in vervoerd kunnen worden. Met de aanschaf is rekening gehouden met het nodige onderhoud ter plaatse.

Doopsgezind WereldWerk hoopt met de kerstcollecte deze auto te kunnen schenken. Elke bijdrage kan een steentje bijdragen aan de noodzakelijke reis van hoogzwangere vrouwen naar Betsaida.